# خونریزی ناشی از قطع کامل یا ناقص عضو (Amputation Hemorrhage)

🔴 **هشدار:** قطع کامل یا ناقص دست، پا یا انگشتان یکی از شدیدترین انواع آسیب‌های تروماتیک است و می‌تواند ظرف چند دقیقه باعث خونریزی تهدیدکننده حیات شود. در صورت خونریزی شدید، باید فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید، خونریزی را کنترل کرده و عضو قطع‌شده را به روش صحیح نگهداری کنید. **نجات جان بیمار همیشه بر حفظ عضو اولویت دارد.**

## 🟥 ① خونریزی ناشی از قطع عضو چیست؟

خونریزی ناشی از قطع عضو به خروج شدید خون پس از جدا شدن کامل یا ناقص یک اندام یا انگشت گفته می‌شود. این آسیب معمولاً در اثر تصادفات، حوادث صنعتی، انفجار، بریدگی با دستگاه‌های برش، زخم گلوله یا آسیب‌های شدید ورزشی ایجاد می‌شود.

شدت خونریزی به محل قطع عضو، نوع رگ آسیب‌دیده و سرعت کنترل خونریزی بستگی دارد. آسیب شریان‌های بزرگ اندام می‌تواند در مدت کوتاهی باعث شوک و مرگ بیمار شود.

---

## 🟦 ② شایع‌ترین علل قطع عضو

• حوادث صنعتی

• دستگاه‌های برش و اره

• تصادفات رانندگی

• انفجار

• زخم گلوله

• بریدگی با اجسام تیز

• حوادث کشاورزی

• آسیب‌های شدید ورزشی

### عوامل افزایش خطر

• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون

• اختلالات انعقادی

• آسیب‌های چندگانه

• تأخیر در کنترل خونریزی

---

## 🟨 ③ چگونه خونریزی را کنترل کنیم؟

ابتدا شدت خونریزی را ارزیابی کنید.

اگر خونریزی خفیف باشد:

• فشار مستقیم

• پانسمان فشاری

اگر خونریزی شدید یا شریانی باشد:

• فشار مستقیم را بلافاصله آغاز کنید.

• در صورت عدم کنترل، **تورنیکه استاندارد** را ۵ تا ۷ سانتی‌متر بالاتر از محل قطع عضو (و نه روی مفصل) ببندید.

• اگر خونریزی ادامه داشت، از تورنیکه دوم در قسمت بالاتر استفاده کنید.

• زمان بستن تورنیکه را ثبت کنید.

### نگهداری صحیح عضو قطع‌شده

• عضو را با سرم یا آب نشویید و روی آن چیزی نمالید.

• آن را در گاز استریل یا پارچه تمیز و مرطوب بپیچید.

• عضو را داخل یک کیسه پلاستیکی تمیز و دربسته قرار دهید.

• کیسه را داخل ظرف حاوی آب و یخ بگذارید.

**عضو قطع‌شده نباید مستقیماً با یخ تماس داشته باشد.**

---

## 🟩 ④ درمان

### اقدامات اولیه

• کنترل خونریزی

• استفاده از تورنیکه در صورت نیاز

• پیشگیری از شوک

• نگهداری صحیح عضو قطع‌شده

• انتقال فوری بیمار

### درمان‌های بیمارستانی

• جراحی ترمیم عروق

• پیوند مجدد عضو (Replantation) در بیماران منتخب

• ترمیم اعصاب، تاندون‌ها و استخوان‌ها

• تزریق خون و فرآورده‌های خونی

• درمان شوک

---

## 🟪 ⑤ مراقبت‌های بعد از کنترل خونریزی

• تورنیکه را باز یا شل نکنید.

• بیمار را گرم نگه دارید.

• علائم شوک را مرتب بررسی کنید.

• عضو قطع‌شده را به روش صحیح حمل کنید.

• بیمار را هرچه سریع‌تر به مرکز دارای جراح عروق و جراح دست یا ارتوپد منتقل کنید.

---

## ⬜ ⑥ نکته کلیدی

**در قطع عضو، مهم‌ترین اقدام نجات جان بیمار با کنترل خونریزی است.** حفظ صحیح عضو قطع‌شده، شانس پیوند مجدد و حفظ عملکرد اندام را افزایش می‌دهد.

---

## 👨‍⚕️ ⑦ نظر متخصص تپش

امروزه با پیشرفت جراحی میکروسکوپی، بسیاری از اعضای قطع‌شده در صورت انتقال سریع و نگهداری صحیح، قابل پیوند مجدد هستند. اما موفقیت این جراحی‌ها به عواملی مانند زمان، نوع آسیب، نحوه نگهداری عضو و کنترل مناسب خونریزی بستگی دارد. به خاطر داشته باشید که **اولویت اول همیشه حفظ جان بیمار است، نه حفظ عضو.**

---

## 🔵 ⑧ باورهای نادرست رایج

❌ عضو قطع‌شده را باید مستقیماً داخل یخ گذاشت.

❌ عضو را باید با آب یا مواد ضدعفونی‌کننده شست.

❌ تورنیکه همیشه باعث قطع عضو می‌شود.

❌ اگر عضو کاملاً جدا شده باشد، امکان پیوند مجدد وجود ندارد.

❌ پس از کنترل خونریزی دیگر نیازی به انتقال فوری بیمار نیست.

---

## 🟢 ⑨ چه زمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنیم؟

• قطع کامل یا ناقص هر اندام رخ داده باشد.

• خونریزی شدید یا فواره‌ای وجود داشته باشد.

• خونریزی با فشار مستقیم کنترل نشود.

• بیمار دچار علائم شوک شود.

• چند انگشت یا یک اندام کامل قطع شده باشد.

• آسیب ناشی از دستگاه صنعتی، انفجار یا تصادف شدید باشد.

---

## 🟢 ⑩ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه

✔️ قطع عضو یکی از شدیدترین آسیب‌های تروماتیک است و می‌تواند باعث خونریزی کشنده شود.

✔️ فشار مستقیم اولین اقدام است و در خونریزی شدید باید از تورنیکه استاندارد استفاده شود.

✔️ عضو قطع‌شده باید در گاز مرطوب پیچیده، داخل کیسه تمیز قرار داده و سپس در ظرف حاوی آب و یخ نگهداری شود؛ بدون تماس مستقیم با یخ.

✔️ انتقال سریع بیمار و عضو قطع‌شده به مرکز مجهز، شانس پیوند مجدد را افزایش می‌دهد.

✔️ کنترل سریع خونریزی، مهم‌ترین عامل نجات جان بیمار است.

---

## 📚 منابع علمی

• Advanced Trauma Life Support (ATLS), 11th Edition

• Committee on Tactical Combat Casualty Care (CoTCCC) Guidelines

• American Society for Surgery of the Hand (ASSH)

• American College of Surgeons (ACS) – Stop the Bleed Program

• Prehospital Trauma Life Support (PHTLS), 10th Edition

• British Society for Surgery of the Hand (BSSH)